Het Van Gelder-orgel van de Hervormde Kerk te Zegveld
Orgels en organisten van de Hervormde Kerk te Zegveld vanaf 1879
Reeds in 1312 ontving Zegveld de vergunning om een kerkje te bouwen. Het kerkje zal kort daarna zijn gebouwd. Het is waarschijnlijk ruim 2½ eeuw in gebruik geweest. In 1575 of 1767, tijdens de belegering van Woerden, is het verwoest. We nemen aan dat er geen orgel aanwezig was. Omstreeks 1593 werd weer een nieuw kerkje gebouwd. Waarschijnlijk was dit niet zo deugdelijk, want reeds omstreeks 1616 moest materiaal worden aangevoerd om het te herstellen. Helaas werd ook dit gebouw in 1672, tijdens de Franse inval (een "schrickelijke invasie"), in de as gelegd. De bevolking was gevlucht en keerde pas in 1674 (ten dele) terug. De herbouw van de kerk werd begonnen in 1681. Deze kerk kreeg 200 zitplaatsen en werd in 1682 in gebruik genomen. Het lag iets westelijker dan de tegenwoordige kerk. We weten niet of er een orgel aanwezig was. Wat we wel weten, is dat het in 1859 zo bouwvallig was geworden, dat reparatie ontraden werd. In de jaren daarop, van 1861 tot 1863, werd de nieuwe (huidige) kerk gebouwd.
De geschiedenis van het orgel gaat terug tot 1879. Het orgel werd gebouwd door J. van Gelder. Het had één klavier en een aangehangen pedaal (met een omvang van C tot c’). De keuring en inspeling werd verricht door de Utrechtse Dom-organist Richard Hol. De dispositie luidde: Bourdon 16, Prestant 8, Holpijp 8, Salicionaal 8 vanaf c, Octaaf 4, Fluit 4, Quint 3, Octaaf 2 en Trompet 8 B/D.
In 1897 en 1936 waren reparaties en restauraties van het orgel noodzakelijk. In 1959, tijdens een volgende restauratie, werd een Mixtuur 2-3 sterk toegevoegd door de firma Verschueren. In 1971 werden de windladen vernieuwd en werden verende slepen aangebracht. Helaas was er in 1982 wederom (evenals in 1576 en 1672) een brand in de kerk, waarbij het orgel ernstige schade opliep. In 1984 werd door de firma Verschueren in de oude kas een nieuw orgel gebouwd, met gebruikmaking van een gedeelte van het oude pijpwerk. Het orgel heeft thans twee klavieren en een pedaal.
|
Dispositie van het Van Gelder-orgel
|
|
Hoofdwerk C-f3:
Bourdon 16'
Prestant 8'
Holpijp 8'
Octaaf 4'
Quint 3'
Octaaf 2'
Mixtuur 2-3 sterk (1959)
Trompet 8' (bas-/diskant)
|
Nevenwerk C-f3:
Roerfluit 8' (1984)
Salicionaal 8' *
Fluit 4' *
Nasard 3' (1984)
Woudfluit 2' (1984)
Terts 1 3/5' (1984)
* = komt oorspronkelijk
van het HW
|
Pedaal C-d1:
Subbas 16' (transmissie)
Tremulant (gehele orgel)
Koppel HW+NW
Koppel Ped+HW
Koppel Ped+NW
Calcant
|
Het orgel heeft 14 zelfstandige registers en 1 transmissie.
In totaal zijn er 852 orgelpijpen.
Verdeling van de registers
Boven de speeltafel de registers van het Hoofdwerk:
|
1.
Trompet 8'
Bas
|
2.
Trompet 8'
Disc
|
3.
Mixtuur
|
4.
Octaaf 2'
|
5.
Quint 3'
|
6.
Octaaf 4'
|
7.
Holpijp 8'
|
8.
Bourdon 16'
|
9.
Prestant 8'
|
10.
Tremulant
|
|
Aan de linkerzijde
van de speeltafel
de registers van het Bovenwerk:
|
11.
Roerfluit 8'
|
|
12.
Salicionaal 8'
|
|
13.
Fluit 4'
|
|
14
Nasard 3'
|
|
15.
Woudfluit 2'
|
|
16.
Terts 1 3/5'
|
|
Aan de rechterzijde
van de speeltafel
het register van het Pedaal
en de koppelingen:
|
17.
Subbas 16'
|
|
18.
Koppel Ped-HW
|
|
19.
Koppel Ped-BW
|
|
20.
Koppel HW-BW
|
|
21.
Calcant
|
|
Organisten
Martinus Vermeulen (1859-1925) was organist van 1879 tot 1889. Hij werd in 1889 benoemd tot organist van de Petruskerk te Woerden. Hij was werkzaam als orgelbouwer. Bracht in 1911 in het orgel van de Petruskerk in Woerden een derde klavier aan. Daarbij maakte hij gebruik van een oude eiken windlade en gebruikte ook historisch pijpwerk. Dit manuaal werd in 1968 weer verwijderd. Ook in de Ontmoetingskerk te Kamerik staat nog één van zijn orgels.
Hermanus van Ingen was organist van 1889 tot 1924. Zoals wel vaker gebeurde, werd hij voor het gemak 'Manus' genoemd. Om die reden lezen we soms ook dat hij M. van Ingen heette. Op 10 september 1889 kreeg hij de volgende instructies: "De organist is gebonden om bij elke openbare Godsdienst op behoorlijke tijd tegenwoordig te zijn en het gezang met goeddoende, behoorlijk orgelspel te begeleiden. Hij heeft verder twee vrije plaatsen op de gaanderij, op de eerste bank, de twee eerste inkomende plaatsen, aan de noorderkant van het orgel (...). Ook is de organist gehouden om in deze gemeente woonachtig te zijn (...) en is bovendien gehouden om zich in een nette en een behoorlijke staat te gedragen. Anders zal het College van Kerkvoogden zich genoodzaakt zien om de organist van zijn betrekking op alle tijden te ontslaan". Van Ingen is circa 35 jaar in functie geweest. Hij overleed vermoedelijk in 1924.
J. Bloos was organist van 1924 tot 1926.
A.P. Breedijk was organist vanaf 1926. Het is aannemelijk dat hij organist bleef tot 1928.
N. Loenen was organist van 1928 tot 1945. Hij ontving hiervoor 100 gulden per jaar. In die tijd waren er ook nog orgeltrappers nodig. Ten tijde van de heer Loenen was dat onder meer A. Rijerse, die voor deze werkzaamheden 25 gulden per jaar ontving.
N. Wijnen was organist van 1945 tot 1948.
G.A. Kleinveld (ca. 1910-ca. 1960) was organist van 1948 tot 1960.
Jilis Bastiaan van der Wind (1922-2001) was organist van 1948 tot circa 1997.
A.J. (Adri) Oskam (ca. 1930-1999) was organist van 1960 tot 1999. Thans is zijn zoon, de heer Henk Oskam, koster van deze kerk.
Albert van Dam (geb. 1944) was organist van 1971 tot 2007. Momenteel is hij onder meer nog actief als organist van het Morgengebed, dat wekelijks op woensdag wordt gehouden in de Petruskerk te Woerden. Deze functie vervult hij sedert circa 1998.
Warno Ruting (geb. 1978) is organist vanaf 1996. Hij is bovendien organist te Huizen (Nieuwe Kerk), Linschoten (Hervormde Kerk), Wilnis (Hervormde Kerk) en Zwammerdam (Hervormde Kerk).
Dennis de Bruijn (geb. 1982) is organist vanaf ca. 1999. Hij is bovendien organist te Boskoop (Hervormde Kerk), Loenen en te Benschop.
Théjon Bos (geb. ca. 1982) was organist vanaf ca. 2001 tot 2011. Hij studeerde theologie aan de Universiteit Utrecht. Op 30 januari 2011 is hij bevestigd tot Predikant van de Hervormde Gemeente te Twijzelerheide als ds. T.L.J. Bos.
Ad van Pelt (geb. 1960) is vanaf december 2006 organist van deze kerk.
Thijs van Meijeren (geb. 1989) is eveneens vanaf december 2006 organist van deze kerk. Vanaf ca. 1998 volgde hij orgellessen bij de heer A. Stam, vanaf 2001 bij de heer Jonkman. Sinds 2007 studeert hij theologie aan de Theologische Universiteit te Apeldoorn.
Robert Hoogenboom (geb. 1976) is organist vanaf 2009. Hij volgt orgellessen bij Ad van Pelt.